Jet Blue A320 uçağında dalış alarmı krizi yaşandı

Airbus, A320 ailesine ait uçakların uçuş kontrol sistemlerinde tespit edilen ciddi bir yazılım sorunu nedeniyle dünya genelinde binlerce uçağı kapsayan acil bir güncelleme süreci başlattı.

Şirket, yoğun güneş radyasyonunun uçuş kontrol bilgisayarlarındaki kritik verileri bozabileceğini belirterek, “A320 ailesindeki önemli sayıda uçağın derhal yazılım güncellemesine ihtiyaç duyduğu” açıklamasını yaptı.

Uzmanlar, bu durumun yolcular ve havayolları için operasyonel aksamalara yol açacağını kabul ederken, önceliğin uçuş güvenliği olduğunu vurguluyor.

Sorunun Kaynağı: Güneş radyasyonu ve ELAC bilgisayarları

Yapılan incelemelere göre sorun, uçakların yunuslama (uçağın burnunun yukarı ve aşağı hareketi) ve yuvarlanma (kanatların sağa sola yatması) kontrolünden sorumlu olan Thales üretimi ELAC bilgisayarında kullanılan yazılımın yoğun güneş ışınımı altında hatalı veri üretebilmesinden kaynaklanıyor.

‘Kontrol kaybı riski’

Bu hata, modern uçaklarda kullanılan fly-by-wire teknolojisinin yazılım güvenilirliğine ne kadar bağımlı olduğunu da gözler önüne seriyor.

Fly-by-wire (FBW), bir uçağın kontrol yüzeylerini mekanik bağlantılar yerine elektronik sinyaller üzerinden yöneten bilgisayarlı uçuş kontrol sistemine deniyor.

Geleneksel uçaklarda pilot, kumanda kolunu oynattığında mekanik çubuklar, kablolar ve hidrolik sistemler doğrudan hareket ediyor. FBW’de ise bu fiziksel bağlantılar yok.

FBW’de pilotun kumanda girişleri sensörlerle dijital sinyale çevriliyor, uçuş bilgisayarları tarafından yorumlanıyor ve uygun komutlar elektriksel olarak kontrol yüzeylerine gönderiliyor.

Modern yolcu uçaklarından savaş uçaklarına kadar kullanılan bu sistem pilot hatalarını filtreleyerek, uçağın tehlikeli manevra yapmasını engellior.

Öte yandan Airbus yetkilileri, son arızada verilerin bozulmasının uçuş sırasında kontrol kaybı riskine yol açabileceğini, bu nedenle güncellemenin “acil” kategorisinde değerlendirildiğini belirtiyor.

JetBlue uçağındaki ani dalış alarm verdi

Bu acil çağrıyı tetikleyen olay, 30 Ekim’de JetBlue’nun Cancun-Newark seferinde yaşandı.

A320 tipi uçak, kontrol bilgisayarındaki hatanın etkisiyle ani bir irtifa kaybı yaşadı ve pilotlar uçağı Tampa’ya acil inişe yönlendirdi. Olayda en az 10 ila 15 yolcu yaralandı.

ABD Ulusal Ulaşım Güvenliği Kurulu’nun (NTSB) ön bulguları, ELAC 2 bilgisayarındaki arızanın ani dalışta rol oynadığını gösteriyor. Bulguların ardından Airbus bu acil çağrıyı yayınlama kararı verdi.

Bazılarında saatler, bazılarında haftalar

Yazılım güncellemesinin büyük bölümü iki ila üç saat içinde tamamlanabiliyor. Ancak yaklaşık bin uçağın donanım değişimine ihtiyaç duyması bekleniyor.

Bu uçakların haftalarca bakımda kalabileceği değerlendirilirken, krizin Amerika’da Şükran Günü tatiline denk gelmesi de karmaşayı büyütebilir. (euronews)