Ay’da çarpışmadan sodyum ve lityum gazı ortaya çıktı

SpaceX’e ait bir roket parçasının Ay yüzeyine yaklaşık 8 bin 690 kilometre hızla çarpmasının ardından oluşan dev toz bulutu incelendi. Gözlemler, sodyum ve lityum gazı izlerini ortaya çıkardı.

SpaceX’e ait bir roket parçasının Ay’a çarpmasının ardından oluşan dev toz bulutu, gökbilimcilere Ay yüzeyi ve uzay enkazının etkileri hakkında yeni ipuçları sundu. Şili’deki Çok Büyük Teleskop (VLT), çarpma sonrası oluşan gaz izlerini ilk kez ayrıntılı şekilde kaydetti.

Avrupa Güney Gözlemevi’ne (ESO) ait VLT, SpaceX roketinin üst kademesinin Ay yüzeyine yaklaşık 8 bin 690 kilometre/saat hızla çarpmasının ardından oluşan toz bulutunu gözlemledi.

Gözlemler sırasında, çarpmanın ardından yükselen bulutta sodyum ve lityum gazına ait “spektral çizgiler” tespit edildi. Bilim insanları bu izleri, çarpmanın oluşturduğu gazların “kimyasal parmak izi” olarak tanımladı.

Toz bulutu onlarca kilometreye ulaştı

Araştırmacılara göre çarpmanın oluşturduğu toz bulutu onlarca kilometre genişliğe ulaştı ve yaklaşık 5 ila 10 dakika boyunca gözlemlenebildi. Uzmanlar, sodyum gazının büyük ölçüde Ay toprağından, lityum izlerinin ise roket parçasından kaynaklanmış olabileceğini öngördü.

Avustralyalı astrofizikçi Sara Webb, çarpmanın Ay yüzeyinde yaklaşık 20 metre çapında ve 5 metre derinliğinde yeni bir krater oluşturmuş olabileceğini belirtti. Webb, çok sayıda teleskobun çarpma anını izlediğini ancak doğrudan çarpma görüntüsünün elde edilemediğini ifade etti.

Bilim insanları, çarpmanın özellikle Ay’daki gelecekteki sismik araştırmalar ve uzay enkazının oluşturabileceği risklerin anlaşılması açısından önemli bilgiler sağlayabileceğini değerlendiriyor.

NASA’nın Lunar Reconnaissance Orbiter uzay aracı ile Güney Kore’nin Pathfinder Lunar Orbiter görevinin önümüzdeki günlerde çarpma bölgesini görüntülemesi bekleniyor.

Söz konusu roket parçası, SpaceX’in Ocak 2025’te iki Ay aracı taşıyan Falcon 9 görevinde kullanılan üst kademe roketiydi. Yaklaşık dört ton ağırlığındaki roket parçası, görevin ardından uzayda kaldıktan sonra kontrolsüz şekilde Ay’a çarpmıştı.