NASA Artemis II görevine Şubat’ta başlayacak

NASA, insanlı Ay görevlerine yarım asırdan uzun bir aranın ardından yeniden başlıyor.

Artemis II adı verilen görev, planlandığı gibi giderse 6 Şubat’tan itibaren fırlatılabilecek ve 1972’deki Apollo 17’den bu yana Ay’a giden ilk insanlı görev olacak.

Yaklaşık 10 gün sürecek uçuş, Ay yüzeyine iniş içermiyor. Astronotlar Ay yörüngesine kadar seyahat edecek. Ancak NASA’nın Ay’a kalıcı insan varlığı kurma hedefinin önünü açacak kritik bir adım olarak görülüyor.

Fırlatma ne zaman, nereden yapılacak?

NASA’nın planladığı fırlatma aralığı 6 Şubat’ta açılıyor ve ilkbahar aylarına kadar devam ediyor. Ajans, roket ve uzay aracıyla ilgili son kontrollerin ardından kesin tarihi açıklayacak.

Hedef, nisan sonundan önce fırlatma yapmak. Görev, her zamanki gibi Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nden başlatılacak.

NASA, dev Space Launch System (SLS) roketi, Orion kapsülü ve yer sistemlerinde yapılacak son teknik değerlendirmelerin ardından “tam hazır olma” durumuna göre karar verecek.

NASA’nın yeni yöneticisi Jared Isaacman, daha fazla teknik veri görmek istediğini ve takvim konusunda şeffaf olacaklarını açıkladı.

Artemis II mürettebatı kimlerden oluşuyor?

Dört kişilik mürettebatta Reid Wiseman (Görev Komutanı), Victor Glover (Pilot), Christina Koch (Görev Uzmanı), ve Jeremy Hansen (Kanada Uzay Ajansı’ndan Görev Uzmanı) yer alıyor.

Bu görev, SLS ve Orion’un ilk insanlı uçuşu olacak.

Görevde ne yapılacak?

Fırlatmanın ardından Orion kapsülü önce Dünya yörüngesine yerleşecek. Astronotlar burada uzay aracının sistemlerini test edecek, kapsülü manuel olarak uçurarak gelecekteki Ay görevleri için kritik manevraları deneyecek.

Ardından Orion, Ay’ın binlerce kilometre ötesine uzanan bir rota izleyecek.

Space’e göre uzay aracı, “serbest dönüş” olarak bilinen bir yöntemle Ay etrafında “sekiz” çizen bir yörünge izleyerek motorlarını yeniden ateşlemeye gerek kalmadan Dünya’ya geri dönebilecek.

Bu rota, olası bir arıza durumunda bile mürettebatın güvenli dönüşünü garanti etmeyi amaçlıyor.

Görev boyunca yaşam destek, itki, enerji ve navigasyon sistemleri test edilecek ve astronotlar derin uzayda tıbbi deneyler için veri sağlayacak.

Radyasyon seviyesi Uluslararası Uzay İstasyonu’na göre daha yüksek olacak ancak güvenli sınırlar içinde kalacak.

Dönüşte Orion, atmosferden sert bir giriş yapacak ve ABD’nin batı kıyısı açıklarında, Pasifik Okyanusu’na inecek.

Ay’a ne zaman inilecek?

Artemis II Ay’a iniş yapmayacak. Bu görev, Ay’a insan indirmeyi hedefleyen Artemis III için bir prova niteliğinde.

NASA, Artemis III’ün “2027’den önce başlamayacağını” söylüyor; uzmanlara göre ise 2028 en erken tarih.

Ay yüzeyine iniş için kullanılacak araç henüz kesinleşmedi. Adaylar arasında SpaceX’in Starship iniş aracı ile Jeff Bezos’un Blue Origin şirketinin geliştirdiği araç bulunuyor.

Ayrıca Axiom tarafından geliştirilen yeni uzay giysileri de henüz hazır değil. Artemis III’te astronotların Ay’ın güney kutbuna inmesi planlanıyor.

Uzun vadeli hedef: Ay’da kalıcı üs

NASA’nın planı Artemis III ile sınırlı değil.

Artemis IV ve V görevleriyle Ay yörüngesinde Gateway adlı küçük bir uzay istasyonunun inşasına başlanacak.

Ardından daha fazla Ay inişi, Gateway’e yeni modüller ve Ay yüzeyine robotik araçlar eklenmesi hedefleniyor. Program, ticari ortaklıklar ve uluslararası katılımla Ay’da uzun süreli insan varlığı kurmayı amaçlıyor.

50 yıllık aradan bugüne

Son insanlı Ay görevi Aralık 1972’deki Apollo 17 olmuştu. Apollo programı kapsamında toplam 24 astronot Ay’a gitti, 12’si Ay yüzeyinde yürüdü.

Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği’ne karşı üstünlük hedefiyle hızlanan Ay yarışının ardından ise siyasi ilgi ve bütçe azaldı.

Artemis programı ise Ay’a bu kez sürdürülebilir, teknolojik ve ticari ortaklıklara dayalı bir dönüşü hedefliyor.

Programın maliyeti bugüne kadar yaklaşık 50 milyar doları bulurken, tek bir fırlatmanın maliyetinin 4 milyar dolar civarında olduğu belirtiliyor.

Diğer ülkeler de Ay planları yapıyor

BBC’nin aktarımına göre ABD, Ay hedefleri konusunda yalnız değil.

Avrupa ve Japonya, ilerleyen Artemis görevlerinde astronot göndermeyi planlıyor.

Çin, 2030’a kadar Ay’ın güney kutbuna insan indirmeyi hedefliyor.

Rusya, 2030–2035 arasında Ay’a insanlı görev ve küçük bir üs planından söz ediyor ancak yaptırımlar ve teknik sorunlar nedeniyle takvim belirsiz.

Hindistan, Chandrayaan-3’ün başarısının ardından 2040 civarında Ay’a astronot gönderme hedefini açıkladı. (euronews)